Kalit so‘zlar
energiya samaradorligi
siqish jarayoni
issiqlik hosil bo‘lishi
siqilgan havo yo‘qotishlari
ikkilamchi energiya resurslari
matematik modellashtirish
Iqtibos keltirish tartibi
Annotatsiya
Ushbu tadqiqotda sanoat va tog‘-kon korxonalarida qo‘llaniladigan porshenli kompressorlar uzluksiz ishlash rejimlari va yuqori energiya sarfi bilan tavsiflanadi. Siqish jarayonida hosil bo‘ladigan issiqlik energiyasi hamda siqilgan havoning atmosferaga nazoratsiz chiqarilishi kompressor tizimlarining umumiy energiya samaradorligini pasaytiruvchi asosiy omillar sifatida aniqlanadi. Ushbu tadqiqot porshenli kompressorlarda yuzaga keladigan mazkur energiya yo‘qotishlarini aniqlash va baholash hamda ularni ikkilamchi energiya resurslari sifatida samarali foydalanishning ilmiy asosini yaratishga qaratilgan. Tadqiqotda havo siqish jarayoni politropik model asosida matematik tarzda ifodalanadi va kompressor tizimining energiya balansi Simulink muhitida ishlab chiqilib modellashtiriladi. Hisob-kitoblar issiqlik hosil bo‘lishi, foydali ish va siqilgan havo yo‘qotishlari o‘rtasidagi bog‘liqlikni aniqlash imkonini berdi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, issiqlik energiyasi va ishlatilmay qolgan siqilgan havo chiqindilarini integratsiyalashgan holda qayta tiklash kompressor tizimlarining umumiy energiya samaradorligini oshirish uchun muhim zaxira hisoblanadi.
Adabiyotlar ro‘yxati
1. Saidur R., Mekhilef S., Ali M.B., Safari A. Energy efficiency improvement in industrial compressed air systems: A review // Renewable and Sustainable Energy Reviews. – 2021. – Vol. 141. – Article 110826. – DOI: 10.1016/j.rser.2021.110826.
2. Zhao Y., Liu J., Wang Q. Waste heat recovery technologies for industrial air compressor systems // Journal of Cleaner Production. – 2023. – Vol. 382. – Article 135258. – DOI: 10.1016/j.jclepro.2022.135258.
3. International Organization for Standardization. ISO 50001:2018/Amd 1:2023. Energy management systems – Requirements with guidance for use. – ISO, 2023.
4. Liu X., Zhou Z., Sun J. Integrated waste heat and compressed air recovery in industrial compressor stations // Energy Conversion and Management. – 2024. – Vol. 295. – Article 117611. – DOI: 10.1016/j.enconman.2023.117611.
5. Yuldashev, E. U. (2024). Pardayeva Sh. S., Xatamova DN Porshenli kompressorlarga so ‘riluvchi havoni samarali sovutishning texnik yechimlarini ishlab chiqish. Fan va texnologiyalar taraqqiyoti.–Buxoro, 1, 45-51.
6. Dilshoda, K., Elmurod, Y. (2024). Mathematical modelling of deposit formation processes on heat-exchange surfaces of piston compressor air coolers. Universum: технические науки, 8(2 (119)), 43-46.
Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Yuldashev, E.U., Jurayev, S.N., Ergashbayev, M.D. (Muallif)