Plagiat siyosati
Plagiatga qarshi siyosat va o‘xshashlik tekshiruvi
Renaissance of Universal Mind · RUM PUBLISHING GROUP MCHJ
1. Majburiy tekshiruv va mas’uliyat
Har bir topshirilgan qo‘lyozma tahririyat tomonidan Milliy Antiplag (milliyantiplag.uz) yordamida tekshiriladi. Skrining ilmiy taqrizga yuborishdan oldingi dastlabki tahririy baholash tarkibiga kiradi. U ilmiy taqriz, keltirilgan manbalarni o‘rganish va muharrirning asoslangan qaror uchun mas’uliyatini almashtirmaydi.
2. Nimalar plagiat hisoblanadi
Plagiatga manbasiz matn, g‘oya, ma’lumot, kod, jadval yoki rasmni olish, juda yaqin qayta bayon, turli manbadan parchalarni yig‘ish va havolasiz tarjima kiradi. Manbani ko‘rsatish katta aynan olingan parchani qo‘shtirnoqsiz yoki qayta foydalanish belgisisiz maqbul qilmaydi. Ruxsat va mualliflik huquqi shartlariga ham rioya qilinadi.
3. O‘xshashlik foizi yakuniy hukm emas
O‘xshashlik foizi tizimdagi mavjud manbalar va ishlov imkoniyatlari doirasida topilgan moslikni bildiradi. Bu isbotlangan plagiat foizi, originallik o‘lchovi yoki AI muallifligi dalili emas. Past natija havolasiz g‘oya yoki ochilmagan manbani o‘tkazib yuborishi, yuqori natija qonuniy iqtibos, adabiyot va odatiy atamani qamrashi mumkin.
4. Avtomatik qabul yoki rad chegarasi yo‘q
Jurnal barcha ishlar uchun bitta foizni avtomatik qabul yoki rad qoidasi sifatida qo‘llamaydi. Muharrir moslik hajmi, bitta manbada jamlanishi, joylashuvi, turi, havola to‘g‘riligi va da’vo qilingan ilmiy hissani baholaydi. Markaziy natijaning kichik havolasiz o‘zlashtirilishi ham jiddiy bo‘lishi mumkin. Hisobot qoidabuzarlik yo‘qligini kafolatlamaydi.
5. Hisobot sozlamalari va istisnolar
Vosita istisnolarni qo‘llasa, muharrir amalda ishlatilgan sozlamalarni qayd etadi. Adabiyot, iqtibos, odatiy ibora, formula va usul tavsifi kontekstda talqin qilinadi; ular avtomatik ahamiyatsiz hisoblanmaydi. Annotatsiya, natija, rasm va jadvaldagi muhim moslik istisno orqali yashirilmaydi. Turli sozlama yoki bazadagi foizlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri qiyoslanmaydi.
6. Muharrirning qo‘lda tekshirishi
Muharrir ajratilgan parchalar va ochiq bo‘lsa asl manbani ko‘radi, iqtibos, havola va sanalarni tekshiradi, oddiy iborani natijani o‘zlashtirishdan ajratadi. OCR xatosi, buzilgan matn, tarjima va bazaning cheklanganligi aniqlashga ta’sir qiladi. Texnik cheklov asossiz ishonchlilik da’vosiga emas, qo‘shimcha baholashga olib kelishi kerak.
7. Avvalgi ishlar, preprint va tarjima
Muallif avvalgi nashr, dissertatsiya, preprint, konferensiya versiyasi va bog‘liq topshiriqlarni boshida oshkor etadi. Qonuniy qayta foydalanish ko‘rsatiladi va yangi hissa izohlanadi. Oshkor etilgan preprint o‘z-o‘zidan plagiat emas; ortiqcha takroriy nashr, yashirilgan tarjima va chalg‘ituvchi ma’lumot takrori alohida baholanadi.
8. Muallif izohi va qayta ishlash
Muammo topilsa, muallifdan aniq parchaga izoh, manba yoki ruxsat so‘ralishi mumkin. Tuzatish mumkin bo‘lgan havola yoki iqtibos kamchiligi qayta ishlash va yangi versiyani takror tekshirishni talab qilishi mumkin. Tekshiruvdan qochish uchun kosmetik qayta bayon, belgini almashtirish, ko‘rinmas matn va tarjima qabul qilinmaydi.
9. Qarorlar va tekshiruv
Qaror ilmiy taqrizga o‘tkazish, tuzatish so‘rash, ko‘rib chiqishni to‘xtatish yoki asosli rad etishdan iborat bo‘lishi mumkin. Katta havolasiz ko‘chirish, o‘g‘irlangan natija va atay yashirish qoidabuzarlik tartibini boshlashi mumkin. Muallifga javob imkoniyati beriladi; jiddiy holat tegishli dalil bilan muassasaga yuborilishi mumkin.
10. Nashrdan keyingi holatlar
O‘quvchi gumonli moslikni maqola havolasi, parcha va manba bilan bildira oladi. Tasdiqlangan muammo tuzatishlar, retraksiyalar va xavotir bayonotlari siyosati asosida ko‘riladi; gumon yoki dastur foizining o‘zi retraksiya uchun yetarli emas. Chora nashr etilgan ilmiy hissaning ishonchliligi va muammo ko‘lamiga mos bo‘lishi kerak.
11. Maxfiylik va hisobotlarni saqlash
Tekshiruv qo‘lyozmaga Milliy Antiplag orqali ishlov berishni talab qiladi. Qo‘lyozma va hisobotdan foydalanish vakolatli tahririyat ishtirokchilari hamda zarur xizmat ishlovi bilan cheklanadi; hisobotlar odatda ochiq e’lon qilinmaydi. Nashr etilmagan material tegishli asos va muallifni xabardor qilmasdan ochiq korpusga aylantirilmaydi. Kirish va saqlash savollari tahririyatga beriladi.
12. Apellyatsiya va muallifga tavsiyalar
Muallif tekshiruvga asoslangan qarorni bahsli parcha, to‘g‘ri manba, ruxsat dalili va avvalgi versiya izohi bilan qayta ko‘rishni so‘rashi mumkin. Baholash sotib olingan sertifikat yoki maqsadli foizga emas, dalilga asoslanadi. Muallif to‘g‘ri iqtibos keltirishi, mustaqil bayon qilishi, ma’lumot va rasm manbasini ko‘rsatishi va har bir adabiyotni o‘zi tekshirishi kerak.
Bog‘liq siyosatlar va ma’lumotlar
- Nashr etikasi va nashrdagi qonunbuzarliklar to‘g‘risidagi bayonot
- Ilmiy taqriz siyosati
- Mualliflik va ilmiy hissa siyosati
- Manfaatlar to‘qnashuvi siyosati
- Shikoyatlar va apellyatsiyalar siyosati
- Tuzatishlar, retraksiyalar va xavotir bayonotlari siyosati
- Tadqiqot va nashrdagi qoidabuzarliklar siyosati
- Generativ AI va AI yordamidagi texnologiyalar siyosati
- Ochiq kirish va muallifning arxivlash siyosati
- Mualliflik huquqi va litsenziyalash siyosati
- Nashr to‘lovlari va APC
- Raqamli saqlash va arxivlash siyosati
- Tahrir hay’ati va tahririy mustaqillik
- Mualliflar uchun qo‘llanma
- Aloqa
Tahririyat: editor@rum-journal.com.